آنچه باید بدانید (مقدمه)
آرتروز زانو شایعترین علت درد در افراد بالای ۴۰ سال و شایعترین بیماری تخریبی مفاصل است. علاوه بر سن، عواملی مانند ژنتیک، نوع شغل، چاقی، اختلالات هورمونی و نژاد نیز در بروز آن نقش دارند.
آسیب غضروف زانو باعث خشکی، درد و کاهش تحرک میشود. در صورت عدم موفقیت درمانهای غیرجراحی (مسکن، کاهش وزن، فیزیوتراپی)، تعویض مفصل زانو بهترین گزینه برای بازگشت به زندگی بدون درد خواهد بود.

خلاصه اقدامات ضروری پیش از عمل (تذکر کوتاه)
هرگونه عفونت دندان، لثه، ادراری یا پوستی باید پیش از جراحی درمان شود.
اگر از داروهای ضد انعقاد (آسپرین، پلاویکس، وارفارین) استفاده میکنید، حتماً چند روز قبل از عمل به پزشک اطلاع دهید.
آزمایشات خون و ادرار، نوار قلب، رادیوگرافی و در صورت لزوم MRI یا اسکن استخوانی طبق دستور پزشک انجام شود.
هماهنگی پروتز با نماینده شرکت معرفی شده از طرف دکتر.
هماهنگی زمان عمل و نوبت عمل با منشی دکتر.
جراحی چگونه انجام میشود؟
پس از بیهوشی، جراح انتهای آسیبدیده استخوان و غضروف را برداشته و با سطوح فلزی و پلاستیکی جایگزین میکند. این مواد طوری طراحی شدهاند که مفصل بتواند مانند یک زانوی طبیعی حرکت کند.
عوارض احتمالی پس از عمل (درصد کمی از بیماران)
عفونت
ممکن است در اطراف پروتز یا برش جراحی ایجاد شود؛ حتی ماهها یا سالها بعد.
ترومبوز ورید عمقی (آمبولی)
به دلیل کمتحرکی، سرعت جریان خون در پا کاهش مییابد. تورم و درد ران یا ساق پا میتواند نشانه لخته باشد.
شل شدن پروتز
در صورت شل شدن قابلتوجه، ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد.
✅ توجه: رعایت دقیق مراقبتهای پس از عمل، خطر این عوارض را به شدت کاهش میدهد.
نکات مهم برای آمادهسازی منزل (پیش از ترخیص)
پلههای منزل حتماً نرده داشته باشد.
در حمام نرده یا صندلی دوش نصب کنید. یا چهارپایه بلند جهت نشستن داشته باشید.
از توالت فرنگی بلند (یا صندلی توالت بلند) استفاده کنید.
یک چهارپایه یا صندلی کوتاه زیر پای خود قرار دهید تا هنگام نشستن، پای شما بالاتر از سطح زمین باشد (کاهش تورم).
چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟ (علائم خطر)
در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً با پزشک تماس بگیرید:
افزایش درد و تورم در ساق پا (احتمال لخته خون)
تب و لرز (نشانه عفونت)
ترشح (چرک یا خونابه) از محل جراحی
افزایش درد زانو حتی در حالت استراحت
قرمزی و گرمی منتشر در اطراف زانو
✅ توصیه میشود سالانه یک بار برای بررسی عملکرد مفصل به پزشک مراجعه کنید.
ورزشهای ضروری پس از عمل (از روز اول)
قبل از شروع هر ورزش، با فیزیوتراپ یا پزشک خود مشورت کنید.
۱. حرکت مچ پا (بلافاصله بعد از عمل)
کف پای خود را به آرامی به بالا و پایین ببرید.
هر ساعت، 10 مرتبه و 3 نکرار

۲. بالا آوردن پا (تقویت ران)
زانو را صاف نگه دارید، پاشنه را چند سانتیمتر از زمین بلند کنید.
۱۰ ثانیه نگه دارید، سپس به آرامی پایین بیاورید.
تکرار کنید تا عضله ران خسته شود.

۳. فشار دادن پشت زانو (برای صاف شدن کامل زانو)
یک حوله کوچک زیر پاشنه خود قرار دهید تا پاشنه کمی بالاتر از زمین باشد.
عضلات جلوی ران را منقبض کرده و پشت زانو را به زمین فشار دهید.
۵ تا ۱۰ ثانیه نگه دارید، سپس ۳ ثانیه استراحت کنید.
این کار را ۱۰ بار تکرار کنید، سپس یک دقیقه استراحت و دوباره تکرار کنید تا احساس خستگی در ران ایجاد شود.

۴. روی صندلی بلند یا لبه تخت بنشینید.سپس به کمک یک همراه زانو را به آرامی، تا حد امکان خم کنید،سپس زانو را صاف و به حالت اولیه بازگردانید.اگر یک زانو را عمل کرده اید به جای فرد کمکی،پای سالم را جهت حمایت زیر پای عمل شده قرار دهید.این حرکت را هر سه ساعت 10 مرتبه و 3تکرار انجام دهید.
✅نکته:اگر هر دو زانو همزمان عمل شده است،تمرین ها برای هر زانو جداگانه صورت بگیرد.(از فشار همزمان خودداری کنید.)
✅نکته: انجام منظم این نرمشها از خشکی مفصل جلوگیری کرده و بازگشت به راه رفتن طبیعی را تسریع میکند.
جمعبندی (مراقبتهای کلیدی)
داروهای تجویزی را سر ساعت مصرف کنید.
زانو بند را تا دو هفته بعد از عمل جراحی،فقط برای انجام تمرین ها و رفتن به سرویس خارج نمایید.
محل بخیه را خشک و تمیز نگه دارید.
از بلند کردن اجسام سنگین و ورزشهای پُرشدت تا ۶ هفته خودداری کنید.
پیادهروی کوتاه روزانه (طبق نظر پزشک) فراموش نشود.
در صورت هرگونه سؤال، حتی کوچک، با مطب تماس بگیرید.