پارگی روتاتور کاف و انواع درمان های آن

مقدمه:

پارگی روتاتور کاف، که به عنوان پارگی کلاهک گرداننده شانه نیز شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین مشکلات ارتوپدی است که منجر به درد و محدودیت حرکتی در میان بزرگسالان می‌شود. آمارهای ایالات متحده نشان می‌دهند که سالانه حدود 2 میلیون نفر به دلیل این عارضه به پزشک مراجعه می‌کنند. پارگی در روتاتور کاف نه تنها باعث ضعف شانه می‌شود بلکه انجام فعالیت‌های روزمره مانند شانه زدن مو یا لباس پوشیدن را نیز دشوار می‌سازد. در ادامه به بررسی عمیق‌تر این عارضه می‌پردازیم.

آناتومی شانه:

شانه یک مفصل پیچیده است که از سه استخوان اصلی تشکیل شده است:

• استخوان بازو (هومروس): استخوان بلند قسمت فوقانی بازو که سر آن به صورت کروی در مفصل شانه قرار دارد.
• کتف (اسکاپولا): استخوان پهن و مثلثی شکل که در پشت قفسه سینه قرار دارد و حفره‌ای کم عمق برای قرارگیری سر هومروس فراهم می‌کند.
• ترقوه (کلاویکل): استخوان باریکی که قسمت جلویی شانه را به استخوان سینه متصل می‌کند.

شانه از نوع مفصل گوی و کاسه‌ای است که امکان حرکت وسیعی را فراهم می‌آورد. سر استخوان هومروس (گوی) در حفره کم عمق کتف (کاسه) قرار می‌گیرد.

نقش روتاتور کاف: روتاتور کاف مجموعه‌ای از چهار عضله است که تاندون‌های آنها در کنار هم قرار گرفته و پوششی را در اطراف سر استخوان هومروس تشکیل می‌دهند. این عضلات و تاندون‌هایشان عبارتند از:

1. سوپرااسپیناتوس: در بالا قرار دارد و به بلند کردن بازو کمک می‌کند.
2. اینفرااسپیناتوس: در پشت قرار دارد و به چرخش خارجی بازو کمک می‌کند.
3. ترس مینور: در پشت قرار دارد و به چرخش خارجی بازو کمک می‌کند.
4. ساب اسکاپولاریس: در جلو قرار دارد و به چرخش داخلی بازو کمک می‌کند.

تاندون‌های روتاتور کاف، استخوان بازو را به کتف متصل کرده و به حرکات و ثبات شانه کمک می‌کنند. بین تاندون‌های روتاتور کاف و استخوان آکرومیون (قسمتی از کتف) یک کیسه لغزاننده به نام بورسا وجود دارد. بورسا به تاندون‌ها اجازه می‌دهد آزادانه حرکت کنند و اصطکاک بین استخوان و تاندون‌ها را کاهش می‌دهد. در صورت آسیب دیدگی تاندون‌ها، بورسا نیز ممکن است ملتهب و دردناک شود.

انواع پارگی روتاتور کاف:

پارگی روتاتور کاف زمانی رخ می‌دهد که یک یا چند تاندون این ناحیه پاره شوند و اتصال آنها به سر استخوان بازو قطع شود. پارگی‌ها بر اساس میزان آسیب به تاندون‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند:

• پارگی جزئی (ناقص): در این نوع پارگی، تاندون آسیب دیده اما کاملاً از استخوان جدا نمی‌شود.
• پارگی کامل (ضخامت کامل): در این نوع پارگی، تاندون به طور کامل از استخوان جدا شده و یک حفره در تاندون ایجاد می‌شود.

بیشتر پارگی‌ها در تاندون سوپرااسپیناتوس رخ می‌دهند، اما ممکن است سایر تاندون‌های روتاتور کاف نیز درگیر شوند. پارگی می‌تواند به تدریج و در اثر فرسایش و ساییدگی یا به صورت ناگهانی و در نتیجه یک آسیب دیدگی رخ دهد.

علل پارگی روتاتور کاف:

دو علت اصلی پارگی روتاتور کاف عبارتند از:

1. پارگی حاد (تروماتیک): این نوع پارگی در اثر یک آسیب دیدگی ناگهانی مانند افتادن روی بازو یا بلند کردن جسم سنگین با حرکتی تکانشی ایجاد می‌شود. پارگی حاد می‌تواند همراه با سایر آسیب دیدگی‌های شانه مانند شکستگی ترقوه یا دررفتگی شانه رخ دهد.

2. پارگی دژنراتیو (فرسایشی): این نوع پارگی به تدریج و در طول زمان به دلیل ساییدگی تاندون‌ها رخ می‌دهد. فرسایش تاندون‌ها با افزایش سن طبیعی است. عواملی که در پارگی‌های دژنراتیو نقش دارند عبارتند از:

   • استرس مکرر: تکرار حرکات یکسان شانه می‌تواند باعث فشار بر عضلات و تاندون‌های روتاتور کاف شود. فعالیت‌های ورزشی مانند بیس بال، تنیس، قایقرانی و وزنه برداری و همچنین برخی مشاغل و کارهای روزمره می‌توانند فرد را در معرض خطر پارگی در اثر استفاده بیش از حد قرار دهند.
   • کاهش خونرسانی: با افزایش سن، خونرسانی به تاندون‌های روتاتور کاف کاهش می‌یابد. این امر توانایی بدن برای ترمیم آسیب‌های تاندون را مختل کرده و احتمال پارگی را افزایش می‌دهد.
   • اسپورهای استخوانی: با افزایش سن، اسپورهای استخوانی (رشد بیش از حد استخوان) در زیر استخوان آکرومیون ایجاد می‌شوند. این اسپورها در هنگام حرکت بازو با تاندون روتاتور کاف برخورد کرده و باعث ساییدگی و تضعیف تاندون می‌شوند (گیرافتادگی).

عوامل خطر:

عوامل زیر خطر ابتلا به پارگی روتاتور کاف را افزایش می‌دهند:

• سن بالای 40 سال: به دلیل فرسایش طبیعی تاندون‌ها با افزایش سن، افراد بالای 40 سال بیشتر در معرض خطر پارگی روتاتور کاف قرار دارند.
• فعالیت‌های مکرر بالای سر: افرادی که به طور مکرر دست‌های خود را بالای سر قرار می‌دهند، مانند ورزشکاران (تنیس بازان، پرتاب کنندگان بیس بال) و افرادی با مشاغل خاص (نقاشان، نجارها) بیشتر در معرض خطر هستند.
• آسیب دیدگی: پارگی روتاتور کاف می‌تواند در اثر آسیب دیدگی ناگهانی مانند سقوط یا ضربه مستقیم به شانه رخ دهد.

علائم پارگی روتاتور کاف:

علائم پارگی روتاتور کاف می‌تواند متغیر باشد و بسته به شدت و نوع پارگی متفاوت است. شایع‌ترین علائم عبارتند از:

• درد: درد می‌تواند در هنگام استراحت یا در شب به ویژه هنگام خوابیدن روی شانه آسیب دیده احساس شود. همچنین ممکن است در هنگام بلند کردن یا پایین آوردن بازو یا انجام حرکات خاص شانه ایجاد شود.
• ضعف: ضعف در هنگام بلند کردن یا چرخش بازو از جمله علائم شایع پارگی روتاتور کاف است.
• احساس ترق و تروق: ممکن است هنگام حرکت دادن شانه در برخی موقعیت‌ها صدای ترق و تروق شنیده شود.

در پارگی‌های حاد و ناگهانی، درد معمولاً شدیدتر است و ممکن است فرد ضعف فوری در بازو را تجربه کند. در پارگی‌هایی که به تدریج ایجاد می‌شوند، درد ممکن است خفیف شروع شده و به مرور زمان تشدید شود. در ابتدا، ممکن است داروهای مسکن بدون نسخه برای تسکین درد مؤثر باشند، اما با پیشرفت پارگی، درد ممکن است به استراحت نیز ادامه پیدا کرده و به داروهای مسکن پاسخ ندهد.

تشخیص:

تشخیص پارگی روتاتور کاف شامل موارد زیر است:

1. سابقه پزشکی و معاینه فیزیکی: پزشک ابتدا در مورد علائم و سابقه پزشکی شما سوال می‌کند. سپس شانه شما را معاینه می‌کند تا حساسیت، دفورمیتی، دامنه حرکتی و قدرت بازوی شما را بررسی کند.
2. تست‌های تصویربرداری:
   • اشعه ایکس: معمولاً اولین تست تصویربرداری است. اشعه ایکس بافت نرم را نشان نمی‌دهد، بنابراین برای بررسی پارگی روتاتور کاف مناسب نیست. اما برای رد سایر مشکلات استخوانی مانند شکستگی یا آرتروز استفاده می‌شود.
   • ام آر آی (MRI) یا اولتراسوند: این تست‌ها به خوبی بافت‌های نرم مانند تاندون‌های روتاتور کاف را نشان می‌دهند و می‌توانند پارگی، محل و اندازه آن را مشخص کنند. ام آر آی همچنین می‌تواند اطلاعاتی در مورد کیفیت عضلات روتاتور کاف و زمان وقوع پارگی ارائه دهد.

درمان:

هدف از درمان پارگی روتاتور کاف کاهش درد، بهبود عملکرد شانه و بازگرداندن فرد به فعالیت‌های روزمره است. درمان بر اساس سن، سطح فعالیت، سلامت عمومی و شدت پارگی متفاوت است. گزینه‌های درمانی به دو دسته غیرجراحی و جراحی تقسیم می‌شوند:

درمان غیرجراحی: درمان غیرجراحی معمولاً اولین گزینه برای پارگی روتاتور کاف است و در حدود 80 درصد از بیماران موثر است. این روش‌ها شامل:

• استراحت: کاهش فعالیت و محدود کردن حرکات بالای سر. ممکن است پزشک استفاده از آتل یا اسلینگ را برای ثابت نگه داشتن شانه تجویز کند.
• اصلاح فعالیت: اجتناب از فعالیت‌هایی که باعث درد می‌شوند.
• داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs): داروهایی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب.
• فیزیوتراپی: تمرینات خاص برای بهبود دامنه حرکتی، انعطاف پذیری و قدرت شانه.
• تزریق استروئید: در صورتی که درمان‌های دیگر موثر نباشند، ممکن است پزشک تزریق داروهای کورتیکواستروئیدی را برای کاهش التهاب و درد توصیه کند.

مزایای درمان غیر جراحی:

• اجتناب از خطرات جراحی، از جمله عفونت، سفتی دائمی، عوارض بیهوشی و طولانی شدن دوره بهبودی.

معایب درمان غیر جراحی:

• امکان بزرگ‌تر شدن پارگی با گذشت زمان.
• محدودیت فعالیت‌ها.

درمان جراحی: در صورتی که درد با روش‌های غیرجراحی بهبود پیدا نکند، جراحی توصیه می‌شود. جراحی ترمیم پارگی روتاتور کاف معمولاً شامل اتصال مجدد تاندون به استخوان بازو است.

انیمیشن از عمل جراحی روتیتور کاف شانه به وسیله آرتروسکوپی و انکور سوچور:

اندیکاسیون‌های جراحی:

• عدم بهبودی درد با روش‌های غیرجراحی پس از 6 تا 12 هفته.
• پارگی بزرگ (بیش از 3 سانتی متر) با کیفیت بافتی مناسب.
• ضعف قابل توجه و از دست دادن عملکرد شانه.
• پارگی ناشی از آسیب دیدگی حاد اخیر.

توضیحات اضافی:

• توصیه می‌شود که در صورت مشاهده علائم مربوط به پارگی روتاتور کاف به پزشک مراجعه کنید، زیرا درمان به موقع می‌تواند از بدتر شدن علائم جلوگیری کند.
• هیچ شواهد قطعی مبنی بر بهتر بودن جراحی در زمان نزدیک به آسیب نسبت به زمان بعدی وجود ندارد. به همین دلیل، اکثر پزشکان درمان پارگی روتاتور کاف را با روش‌های غیرجراحی شروع می‌کنند.

جمع‌بندی:

پارگی روتاتور کاف یک مشکل شایع است که می‌تواند باعث درد و محدودیت حرکتی در شانه شود. این مشکل می‌تواند ناشی از آسیب دیدگی ناگهانی یا فرسایش تدریجی تاندون‌ها باشد. درمان زودهنگام می‌تواند به بهبود علائم و بازگشت فرد به فعالیت‌های روزمره کمک کند. گزینه‌های درمانی شامل روش‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی و داروهای ضد التهابی و همچنین جراحی در موارد شدیدتر است.