معرفی جراحی
تعویض مفصل ران یکی از موفقترین جراحیهای ارتوپدی است. در این عمل، مفصل آسیبدیدهٔ لگن با یک مفصل مصنوعی جایگزین میشود.
اهداف این جراحی عبارتند از:
-
رهایی از درد مزمن مفصل ران
-
افزایش دامنهٔ حرکتی طبیعی
-
اصلاح کوتاهی پا
-
کاهش یا رفع لنگیدن هنگام راه رفتن
اقدامات لازم پیش از عمل جراحی
بررسی وضعیت دندان و لثه
اگر عفونت دندانی یا لثه دارید، حتماً پیش از عمل زیر نظر دندانپزشک درمان شوید. عفونتهای دهان میتوانند خطر عفونت مفصل مصنوعی را افزایش دهند.
مصرف داروها
اگر از داروهای ضد انعقاد خون (رقیقکنندههای خون) مانند آسپرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس) یا وارفارین استفاده میکنید، حتماً پزشک خود را مطلع کنید. معمولاً باید چند روز پیش از عمل، طبق دستور پزشک، مصرف آنها را قطع کنید.
حمام و بهداشت پوست
طبق دستور بیمارستان، شب قبل یا صبح روز عمل، خود را با صابون ضدعفونیکننده مخصوص بشویید.
ناشتا بودن
از نیمهشب شب قبل از عمل، چیزی نخورید و نیاشامید (حتی آب و آدامس).
آمادهسازی منزل پیش از بستری
-
وسایل پرکاربرد را در دسترس و همسطح کمر قرار دهید.
-
قالیچههای لیز و سیمهای پراکنده را جمع کنید.
-
صندلی بلند با دسته (توالت فرنگی بلند، زیرپایی) تهیه کنید.

مراقبتها و احتیاطهای پس از عمل (۶ هفته اول)
برای پیشگیری از دررفتگی مفصل مصنوعی، حتماً این نکات را رعایت کنید:
⚠️کارهای ممنوع |
✅ راهکار جایگزین |
|---|---|
| خم شدن از کمر بیش از ۹۰ درجه | برای برداشتن شیء از روی زمین، زانو بزنید (روی پای سالم) یا از گیرهی بلند استفاده کنید. |
| چرخاندن پای عملشده به داخل یا خارج | هنگام راه رفتن و نشستن، پنجهٔ پا را رو به جلو نگه دارید. |
| روی هم انداختن پاها (زانو یا قوزک) | پاها را کنار هم و موازی نگه دارید. |
| بالا آوردن زانو بالاتر از لگن (بیش از ۸۰ درجه) | روی صندلی معمولی ننشینید؛ از صندلی بلند یا بالشت مخصوص استفاده کنید. |
| بستن بند کفش یا پوشیدن جوراب بهصورت خم شده | از کفشهای بدون بند، جورابهای بلند و وسایل کمکپوش استفاده کنید. |
-
از مسافرت طولانی با ماشین یا هواپیما خودداری کنید – مگر اینکه هر ۳۰ دقیقه یک بار توقف کنید و راه بروید.
-
برای پیشگیری از یبوست (که میتواند فشار به لگن بیاورد): روزانه سبزی، میوه، مایعات کافی و در صورت نیاز ملین تجویز شده توسط پزشک مصرف کنید.
⚠️ چه زمانی فوراً به پزشک یا بیمارستان مراجعه کنید؟
در صورت مشاهدهٔ هر یک از علائم زیر، تردید نکنید:
-
درد، قرمزی، گرمی یا ترشح چرک از محل جراحی
-
تب یا لرز
-
سوزش یا تکرر ادرار
-
درد و تورم در پشت ساق پا (احتمال لخته خون)
-
درد ناگهانی در قفسه سینه، تنگی نفس یا سرفه خونی (هشدار آمبولی ریه)
تمرینهای اولیه پس از جراحی
نکته: تمرینها را دقیقاً طبق نظر پزشک یا فیزیوتراپیست شروع کنید. معمولاً روزانه ۳ نوبت و هر نوبت ۱۰ بار تکرار میشوند.
| تمرین | نحوه انجام | زمان شروع |
|---|---|---|
| پمپ مچ پا | در حالت درازکش یا نشسته، مچ را به سمت جلو و عقب خم کنید (انگشتان پا به سمت بینی و سپس به سمت پایین).
|
بلافاصله پس از هوشیاری |
| انقباض ران و زانو | دراز بکشید، عضلهٔ جلوی ران را سفت کنید و پشت زانو را به تخت فشار دهید. ۶ ثانیه نگه دارید.
|
روز بعد از عمل |
| انقباض باسن | عضلات باسن را به هم فشار دهید (انقباض ایزومتریک). ۶ ثانیه نگه دارید. | روز بعد از عمل |
| حرکت پاشنه (هل دادن) | پاشنهٔ پای عملشده را در تماس با تخت به سمت باسن بکشید (حدود ۲۰ سانتیمتر).
|
روز اول پس از عمل |
| کشش پشت زانو | زیر ران حوله لوله کنید، پاشنه را از تخت بلند کنید تا زانو صاف شود.
|
پس از کاهش تورم |
| بالا آوردن زانو در حالت نشسته | روی صندلی بلند بنشینید (زانو پایینتر از لگن). پای عملشده را از زانو بالا بیاورید و صاف نگه دارید. به جلو خم نشوید.
|
معمولاً روز سوم |


